Radość nie jest nagrodą, która przychodzi, gdy wszystko się ułoży. Jest stanem, który możesz wybierać i ćwiczyć, a on z czasem zmienia więcej, niż się wydaje.
Psycholożka Barbara Fredrickson opisała to w teorii poszerzania i budowania. Negatywne emocje zawężają. Strach każe uciekać, złość każe atakować. Pozytywne emocje robią coś odwrotnego. Radość, ciekawość czy spokój poszerzają nasz repertuar myśli i działań. W stanie radości jesteśmy bardziej otwarci, twórczy, skłonni do zabawy i kontaktu z innymi.
Ale najważniejsza jest druga część nazwy. Te poszerzone chwile budują trwałe zasoby. Pozytywne emocje, powtarzane regularnie, z czasem rozwijają umiejętności, relacje, odporność psychiczną i zdrowie. Pojedyncza radość mija. Powtarzana radość zostawia ślad.
Badanie
W badaniach Fredrickson uczestnicy oglądali materiały wywołujące różne emocje. Osoby w stanach pozytywnych dostrzegały szerszy obraz i więcej możliwości działania niż osoby w stanach negatywnych lub neutralnych. Stąd nazwa teorii: pozytywne emocje najpierw poszerzają umysł, a powtarzane w czasie budują trwałe zasoby psychiczne i społeczne.
Fredrickson, B. L. (2001). The broaden-and-build theory of positive emotions. American Psychologist, 56(3), 218–226.
Dlaczego radość trzeba ćwiczyć
Mózg ma naturalną skłonność do skupiania się na zagrożeniach. To kiedyś chroniło życie, dziś częściej je zatruwa. Dlatego radość bywa wyborem wbrew domyślnemu ustawieniu. Wybór ten, powtarzany codziennie, trenuje układ nerwowy nowym wzorcem, tak samo jak każdy inny stan. Im częściej świadomie zauważasz to, co dobre, tym łatwiej Twój umysł odnajduje to sam.
To, co wzmacniasz każdego dnia, staje się częścią Ciebie.
Tak rozumiana radość nie jest naiwnym optymizmem ani udawaniem, że trudne rzeczy nie istnieją. Jest decyzją, by nie oddawać uwagi wyłącznie temu, co ciężkie. To kwestia wyboru, powtarzanego aż stanie się tożsamością.
Praktyka · trzy rzeczy
Raz dziennie zapisz trzy konkretne rzeczy, które dziś były dobre, choćby najmniejsze. To nie naiwność, lecz trening uwagi. Po kilku tygodniach mózg zaczyna wychwytywać dobre momenty automatycznie, bo wzmocniłeś ten wzorzec powtarzaniem.
Ubranie ze stanu Radość to codzienne przypomnienie tego wyboru. Sygnał, że radość nie czeka na lepszy moment, tylko jest dostępna teraz, jeśli skierujesz na nią uwagę.